Onlangs las ik in de krant een artikel over makelaars die AI-foto’s gebruiken op Funda. Het was een lang artikel waarin, pagina na pagina, mijn verbazing groeide over het debiele gedrag van makelaars. Dus ik wilde even iets erover kwijt, even kijken of ik nou gek ben of dat die makelaars in een compleet andere realiteit leven.
Funda is veruit de grootste en meest gebruikte website voor het (ver)kopen van huizen. Als jouw huis in de verkoop gaat, dan zet je die op Funda inclusief vele plaatjes van hoe het huis eruit ziet. Binnenkant, buitenkant, elke kamer. Kopers moeten immers weten wat ze kopen. Zelfs van die Chinese webwinkels waar je dingen kan kopen voor 20 cent hebben meerdere plaatjes van wat je koopt.
De laatste jaren, echter, gebruiken makelaars steeds meer AI om die foto’s “op te leuken”. Dit kan je best subtiel doen. De kleuren ietsje mooier maken, die ene vlek op de muur weghalen, enzovoort. Maar dat was natuurlijk niet genoeg voor deze ondernemers. Ze gebruikten AI om vrijwel de hele foto aan te passen. Een tuintje van een paar meter werd plotseling twee keer zo groot. Een zolderkamer waar geen bed past, heeft ineens twee grote bedden en ruimte over. Het is een wonder! Een huis met twee kleine ramen aan de voorkant, heeft er plots vier.
Ik weet niet of ik die foto’s hier mag delen zonder problemen te krijgen. Maar zoek het op en je zal vanzelf vinden dat het niet om subtiel “Photoshoppen” gaat.
Dit is, per definitie, oplichting.
Ik zal het nog eens zeggen: dit is fraude, dit is illegaal, dit had meteen moeten stoppen.
Ik snap niet hoe mensen dit anders kunnen zien.
Je zegt iets te verkopen, maar de informatie (zoals de plaatjes) is een bewuste leugen.
Het is hetzelfde als dat ik op Marktplaats mijn 15+ jaar oude kapotte laptop zou verkopen, maar een plaatje erbij stop van de nieuwste supermoderne computer en beweer dat hij retesnel is. Het is hetzelfde als dat iemand een order plaatst voor een boek bij Bol.com, en dat ze dan doodleuk een ander boek opsturen omdat ze die toch kwijt moesten.
Nee, wacht, het is niet hetzelfde. Want hier gaat het over een huis. Een gigantische investering van, inmiddels, gemiddeld een half miljoen. Je verkoopt een fucking huis en je laat niet eens zien hoe het huis eruit ziet.
Wat moeten die kopers denken? Die tonen interesse en doen moeite voor een huis omdat het aangeeft een grote tuin te hebben, maar dan komen ze daar en is het niet meer dan een metertje modder. Die kiezen expres dit huis omdat het mooie grote ramen heeft met veel zonlicht, maar dan komen ze bij het huis en zijn niet alleen de ramen klein en vies, maar zelfs het aantal ramen klopt niet.
Ik kan wel raden wat die kopers denken: “Dit is bizar. Maaaaaar we hebben een huis nodig, dus we moeten het maar accepteren.”
De makelaars komen ermee weg, zou ik zeggen. Ze lichten mensen op en laten AI compleet valse plaatjes maken van wat ze verkopen; niemand kan er iets tegen doen vanwege de staat van de huizenmarkt.
Maar dat is niet alles. Een krant doet natuurlijk aan hoor en wederhoor. Ze vragen die makelaars om uitleg van deze praktijken, en ik had eigenlijk verwacht om te lezen dat geen van hen had gereageerd. Waarom zouden ze? Zij hebben de macht. Ze komen ermee weg.
Tot mijn verbazing reageerden ze wél. Ze wuifden de kritiek weg.
Eén iemand zei de legendarische zin: “De bedoeling van die plaatjes was helemaal nooit om een reëel beeld te schetsen van de werkelijkheid.”
In welke realiteit leeft deze persoon? “Ja nee we gaan toch niet eerlijk zijn over wat we verkopen? Wat is dat voor onzin van het plebs, Rutger?”
De andere reacties waren meer van hetzelfde. De kritiek zou onzinnig zijn. Het waren maar “kleine aanpassingen”. Iedere koper had toch wel door dat het niet de werkelijkheid was, toch?
Eén iemand zei zelfs: “We zien hier absoluut geen problemen mee. We hebben vooral leuke reacties gehad van mensen.”
Inmiddels heb ik een sensor voor dit soort vage uitspraken. Ik hoop dat vele anderen dat ook hebben. “Vooral leuke reacties van mensen.” Wat betekent dat? Wat maakt het uit? Het is in dezelfde categorie als “mensen om me heen vonden het geen probleem” of “mijn hond kwispelde toen ik de foto liet zien”.
Ik weet zeker dat een makelaar zijn AI creatie trots aan zijn vrouw liet zijn, die hem een schouderklop gaf en zei “leuk, schatje”, en dat deze ene waarheid tot dat vage statement leidde. Als ze positieve reacties hadden gehad van alle kopers, dan hadden ze dat kunnen zeggen. Maar dat doen ze niet, want dat is niet zo. En zelfs als het zo was, maakt het geen verschil. Het feit dat sommige mensen niet in je gezicht hebben geuit dat ze woedend zijn over je oplichting verandert niks aan wat je hebt gedaan.
Het meest herhaalde “argument” was dat ze de échte afmetingen van het huis er wel altijd bij stopten. Ze herhaalden dit zo vaak dat het leek alsof ze dachten dat het hout sneed. Ergens verstopt in de informatie van die huizen—waarvan de plaatjes dus totaal niet kloppen—staan de échte getallen van hoe groot alles is.
Ten eerste, dit is iets dat de meeste mensen niet vinden, niet weten dat bestaat, en anders ook niks mee kunnen. Die cijfers zeggen ons niks. Als die cijfers zo’n geweldig beeld schetsen van een huis, dan had Funda volgestaan met plattegronden in plaats van opgefleurde vooraanzichten.
Ten tweede, fraude is niet minder fraude als je ergens anders wél eerlijk bent geweest over iets. “Maar meester, ik heb die ene vraag wél helemaal zelf ingevuld zonder te spieken, dus dan is er niks aan de hand toch?”
Nogmaals: in welke realiteit leven die huizenbezitters? Waarom kunnen ze dit doen en ook nog met zoveel onzin wegwuiven? In een maatschappij die wél functioneert zou Funda direct heel duidelijk hebben gemaakt dat AI foto’s uit den boze zijn en hierop handhaven.
In die maatschappij leven we natuurlijk niet. Funda staat het aanpassen van foto’s (met AI) volledig toe. Waarom zouden ook iets doen? Die vervalste foto’s tonen een véél mooier huis dan het eigenlijk is, dus meer bezoekers en meer kopers, dus meer geld voor hen. Het krantenartikel sloot dus af met dat dit wordt toegestaan en dat meer en meer makelaars het zonder schaamte deden. De schrijver van het artikel, godzijdank, eindigde wel met een paragraaf die vrij duidelijk liet doorschemeren wat diegene zelf hiervan vond.
Het “argument” dat Funda aanlevert is dat het heel normaal is om een beetje te “Photoshoppen”. Het zou heel redelijk en logisch zijn om die lelijke foto wat fijnere kleuren te geven. Om een “potentiële inrichting” van de kamer te laten zien, met tafels en stoelen en schilderijen en andere dingen die er dus niet zijn in het echt, met dank aan AI. En ja, dat het dan ook voor minder subtiele dingen kan worden gebruikt, tja, dat hoort erbij.
Dit is natuurlijk onzin.
Ik heb meerdere keren meegemaakt dat iemand een boek van mij kocht en die weer terugstuurde. Het is vrij zeldzaam dat ik daarvan de reden meekrijg. Maar één keer kreeg ik een boze mail dat de voorkant iets anders was dan op mijn website en dat dat absoluut niet hoorde. We praten hier over het feit dat ik een paar kleine foutjes ontdekte nadat het boek al in print was gegaan, en dat die foutjes dus al wel uit het plaatje op mijn website waren. Een boek van 12 euro en iemand voelt zich belazerd omdat drie elementen van een voorkant op een andere plek staan.
Het is absoluut niet gangbaar dat plaatjes van producten worden aangepast, omdat mensen dit erg vervelend vinden en zelfs kleine afwijkingen als reden kunnen zien om een bedrijf als oplichters neer te zetten en nooit meer iets van ze te kopen. Dit geldt voor producten van 20 euro. Dit geldt dus absoluut voor een huis.
Wat de meeste mensen doen is de best mogelijke foto maken. Ze pakken een goede camera, zorgen voor goede lichtval, en nemen de best mogelijke foto’s. Zo ziet je product er het beste uit, en je bent eerlijk, en je hoeft daarna niet allemaal extra werk te verrichten.
Als je jouw huis zo goed mogelijk wil verkopen, dan doe je dat piepkleine beetje moeite om professioneel over te komen. Je zorgt voor goed licht, een goede invalshoek, en zo krijg je de beste foto van die slaapkamer of woonkamer. In plaats daarvan nemen ze nu een haastige lelijke foto en laten AI er iets moois—en compleet verzonnen—van maken.
Funda zou gewoon absoluut geen AI moeten toestaan. Of, breder getrokken, absoluut geen foto’s die niet de werkelijkheid weergeven. En als ze ontdekken dat je het toch doet, is dat een permanente ban en boete voor die makelaar. De subtielere aanpassingen die je als “nuttig” zou kunnen bestempelen zijn niet zo cruciaal of nodig dat ze de hele beerput van AI moeten lostrekken. Bovendien heb je die dus niet nodig als je een klein beetje je werk doet en een fatsoenlijke foto maakt. (Of je doet die aanpassingen handmatig, in vijf seconden, met Paint.)
Juist bij zoiets groots en duurs als een huis moeten de foto’s absoluut waarheidsgetrouw zijn. De tuin iets groter laten lijken dan hij is, is al een probleem. Een foto tonen met compleet de verkeerde hoeveelheid deuren, ramen, dakgoten, en meer is complete bizarre oplichting.
Ik snap niet in welke realiteit die mensen leven. Ik ben, in toenemende mate, bang dat het dé realiteit is. Dat die mensen gewoon alle macht en al het geld hebben en de regels altijd zullen ombuigen. Dat ze je reinste onzin kunnen uitkramen en compleet bewezen aantijgingen van oplichting kunnen wegwuiven zonder enige probleem.
Alle huizen getoond in dat krantenartikel hadden, na deze kritische vragen, hun AI foto’s meteen weggehaald. Als dat geen bewijs van bewustzijn en schuld is …